|
|
| Van Gölünde
Bir Canavar Var |
Van Gölü’nde bir canavar olduğuna dair iddialar ilk olarak 1997 senesinde bir video kaydı ile patlak verdi. Daha sonra neler olduğunu zaten hepiniz biliyorsunuz. Meğer daha öncesinde de gölde canavar görülürmüş ama hiçbir zaman bu kadar ses getirmemiş anlatılanlar. O yıllarda Van Gölü kısa süreliğine de olsa turist akınına uğradı. Eline kamerasını alan amatörler, canavar avına çıktılar ama mevcut video kaydından başka delil elde edemediler.
Bütün bu olanlar Van'ın gelişmekte olan bir yöre olduğuna ve bu sebeple yöre halkının turizmi canlandırmak amacıyla başvurulan bir yol olduğu düşündürdü ve “Van Gölü Canavarı” hikayesi başladıktan kısa zaman sonra bitti. Bunun gerçekten de yöre halkı tarafından uydurulmuş olabileceği düşüncesi doğru olabilir tabi ki. Bu durumda olayı burada kapatmak da mantıklıdır. Ama ya değilse? Ya bu gölde gerçekten de bizim bilmediğimiz türden bir yaratık yaşıyorsa? Varlığını bilmediğimiz nice türler olduğunu pek çoğumuz kabul ederiz. Van Gölü kıyısına gelip ömrünü bu göl kıyısında geçirmiş yaşlılarla konuşursanız, gölde çocukluklarından beri sadece bir karaltı olarak gördükleri garip şeylerle karşılaştıklarını sizlere de anlatabilirler. Ve de gölde görülen her ne ise bunun göl civarındaki sebzeleri yiyip göle girerek suyu yüzeyden havaya doğru püskürten bir büyükbaş hayvan olmadığı konusunda sizleri çok kolay ikna edebilirler.
Şimdi bütün bu yazının bu anlatılanların üstüne kurulduğunu sanmayın. Burada yer alan araştırmada tarihin buram buram bu yaratık koktuğunu anlatılacaktır.
URARTU MEDENİYETİ’NDE SERAPHİM VE HALDİ
Van Gölü çevresinde yerleşik hayata geçen, bir başka deyişle gölün ilk sahipleri diyebileceğimiz medeniyet Urartular. Urartu medeniyeti M.Ö. 860 yılında ilk kralları olan "Aremu" liderliğinde ortaya çıktı. Van Gölü’nün o zamanlarki hali tam bir cennetmiş. Hemen her çeşit ağacın çevrelediği dağların muhteşem bir uyumla göle yansıması Urartu medeniyetinin görkemine eklenince buraya cennetin yeryüzünde elçiliği denilebilirdi.
Urartular buralara Biaini toprakları adını takmışlar. Ve ne ilginçtir ki Urartular'dan kalma yazıtlarda Van Gölü “Kutsal Göl” diye geçiyor. Gölün etrafındaki ağaçlar ise “Kutsal Ağaçlar” diye geçiyor. Bu ağaçlar Urartular'dan kalma birçok eşya, savaş miğferi ve kupanın üzerinde görülüyor. Kutsal ağaçları ve gölü ise “Seraphim” adında bir yaratık ve bir cinin koruduğundan bahsediliyor. Acaba bu Seraphim bizim aradığımız yaratık olabilir mi? Yapılan araştırmada Urartular'dan kalma bir miğferin üstündeki kutsal ağaç ve onu koruyan Seraphim ile cinin kabartması dışında bu yaratıkla ilgili başka bir bilgiye rastlanmadı.
 
Yukarıdaki resimde Seraphim ve cinin kutsal ağacı koruması temsil edilmiş. Bizi ilgilendiren kısım Seraphim olduğu için onu sağda gördüğünüz şekilde ayırdık, kafa yapısına dikkat edin, neye benziyor? Burada kanat figürünün kullanılmasına da dikkat edin, daha sonra niçin dikkat etmeniz gerektiğini anlayacaksınız, şimdilik beyninizin bir köşesine yazın.
İnsan düşünmeden edemiyor, bir göl durup dururken neden kutsal olsun ki? Net bir yanıt vermek zor ama alın size bir ipucu, tarihte insanlar hep korktukları yada çekindikleri şeyleri, sırrını çözemediği, aklının almadığı şeyleri kutsal olarak nitelendirmişler. Hatta kimi zamanda onları tanrı sanıp kurban vermişlerdir. Yanardağlar buna bir örnektir. Birçok eski medeniyette yanardağ lav püskürtmeye ya da duman çıkarmaya başladığında kraterden aşağı kurban atılır, böylece tanrının onlara acıyacağı düşünülürdü. Acaba Urartular bu gölde ne gördüler de bu korkuları yada çekinmeleri gölün “kutsal” diye anılmasına sebep oldular? Urartuluların bu gölden avlanarak geçindikleri için onu kutsal saydıklarını düşünülse bile balık avlanan her akarsuyun avlayanlar tarafından kutsal görülmesi gerektiği akla gelmelidir. Ama öyle değil!
Van Gölü’nün özelliği neydi? Mutlaka burada kayda değer bir şey olmalı, insanlar bir şeylerden korkmuş çekinmiş olmalı ki kutsal diye nitelendirsinler. Sakın bu şey gölde yüzen iri cüsseli bir yaratık olmasın?
Van Gölü’nün kuzeybatısındaki Ayanis kalesinde yapılan kazı çalışmalarında megalitik çağ ve bronz çağı arasındaki zaman diliminden kalma olduğu tahmin edilen bir dizi kabartma bulunmuştur. Bu kabartmalarda ağırlıklı olarak boğa figürleri vardı. Bunların dışında daha başka hayvan figürleri de vardı fakat tam olarak seçilemediğinden üzerinde yorum yapılamadı. Boğa Urartular'da fırtına ve şimşek tanrısıdır. Bu yüzden onlardan kalma birçok eserde boğa figürleri görülür. Bazı resimlerde ise şimşek tanrısı boğa ve aslan figürü göze çarpar. Burada aslan bizim için çok önemli. Aslan Urartular'da savaş tanrısı ve aynı zamanda Ana Tanrı olan Haldi'nin sembolüdür. Şimdi hafızamızdaki kanatlı Seraphim'in yanına aslanı da koyalım ve devam edelim.
Haldi
 |
YUNAN MİTOLOJİSİ’NDE ARİMİ TOPRAKLARI VE CHİMERA
Şimdi Yunan mitolojisine geçiyoruz. Yunan mitolojisinde “Arimi Toprakları” (Land of Arimi) diye bir yerden bahsediliyor. Bu yer melez canavarların, yani birkaç hayvanın karışımından ortaya çıkan türde canavarların anavatanı gibi bir yer. Pek çoğunun doğduğu topraklar. Bunlarla ilgili hikayeler, destanlar, yazıtlar ve anlatımların kaynak noktası Arimi Topraklarıdır. Peki tahmin edin bakalım Arimi toprakları neresi? Arimi, Van Gölü’nden şimdiki İran topraklarına dek uzanan ve Kafkasya’yı da içine alan oldukça geniş bir alandır. Bu alan içerisinde pek çok canavardan bahsediliyor.
Chimera |
Bu mitolojide tam olarak Van Gölü’nde yaşayan bir canavar var ki O’ndan bahsetmemek imkansızdır. Tam olarak bu bölgede yaşadığı anlatılan keçi-aslan-yılan (balığı) karışımı yaratığın adı “Chimera”. Ayrıca bu yaratığın Yunan mitolojisindeki hemen hemen tüm canavarlarda olduğu gibi ağzından ateş püskürttüğü de söylenir. Yunan mitolojisinde sıklıkla kullanılan keçi karışımı figürünü ve ateş püskürtmeyi göz ardı edersek Chimera’nın diğerlerinden yaratıklardan farkı ne kalıyor? Evet, yılan ve aslan formu. |
Şimdi Van Gölüyle ilgili kısa birkaç bilgiyi verelim. Gölde tek bir balık türü yaşıyor: İnci Kefali olarak bilinen Alburnus tarichi (Calchalburnus tarichi) aslında bir sazan türü. Dünya üzerinde sadece Van gölünde yaşayan endemik bir tür. Bu balıklar ilkbaharın sonlarına doğru yumurtlamak için toplu halde Van gölüne bağlantısı olan küçük akarsulara hareket ediyorlar. Ve bizim yaratığımızın genelde görüldüğü zamanlar bahar ve yaz aylarına denk geliyor. Acaba bu dönemde canavarımız yiyecek sıkıntısı mı çekiyor?
AKDAMAR KİLİSESİ’NDE KABARTMALAR
Van Gölü üzerinde bulunan en büyük ada olan Akdamar Adası’nda 10. yüzyılda rahip-mimar Manuel tarafından inşa edildiği söylenen Akdamar Kilisesi bulunmaktadır. Bu kilisenin duvarında yer alan bir dizi kabartmada ilk bakışta dikkatleri çeken bir şey var. Aşağıda gördüğünüz resmin, eğer hafızanızı biraz yoklarsanız, medyada gösterildiğini fakat üstünde fazla yorum yapılmadığını hatırlayacaksınız. Birlikte göz atalım:
Resimde bir teknenin içinde üç kişinin dördüncüyü hemen aşağıda ağzını açmış bekleyen bir çeşit balığa (yada canavara diyebilir miyiz?) doğru uzattıkları görülüyor. Gayet açık ve net. Şimdi başta anlatılan "Kutsal varlıklara kurban verme" olayını anladınız mı? Burada bir kurban verme sahnesi gayet net olarak canlandırılmış. Bunu başka türlü yorumlamak imkânsız. Şimdi hafızanızda tuttuğunuz "Aslan" "Kanatlı Seraphim" ve "Yılan-Aslan" karışımı yaratığı serbest bırakın ve tekne kabartmasının sağındaki yaratık kabartmasına bakın. Ne görüyorsunuz? Evet, yılan gibi kıvrılmış bir balık, kanadı var ve kafası aslan kafası şeklinde. Acaba bütün bunlar da taa Urartular'dan bugüne yöredeki turizmi canlandırmak adına planlanarak mı yapılmış?
Olayın tarihi boyutunu ele aldığımızda bu yaratığın Urartularca Seraphim diye bilinen, Yunan mitolojisinde ise Chimera diye geçen yaratıkla ilişkisi olması ihtimali oldukça yüksek.
Referanslar
Species summary for Alburnus tarichi Tarek (http://www.fishbase.org)
The Ancient Civilization of Urartu by Boris B. Piotrovsky Page: 38-39,50,81
Urartu, Lost Kingdom of Van by Troy R. Bishop
Oxford Encyclopedic Dictionary
http://edebiyat.ege.edu.tr/bolumler/arkeoloji/Protohistorya/Projeler/Ayanis2.htm
http://www.kultur.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFB78A05240
6D03A321C84F6AF25503811
http://www.kultur.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA
5E6B0905A79F75456518CA
http://www.lindawellsart.com/index.htm
http://anadolu.iwarp.com/ANASAY_files/Urartularda%20Inanc/URARTULARDA%20INANC.htm
http://rbedrosian.com/Gmyth.htm |
|
|
| Kampanya Afişlerimiz |
 |
 |
|
